Dünya elektronik piyasasının kabusu başladı arkadaşlar. Yapay zeka yarışı o kadar hızlandıki, bilgisayarların ve telefonların içindeki bellek çipleri artık bulunmaz hale geldi. “RAMaggedon” adını verdikleri bu kriz, önce Hong Kong’daki bilgisayarcıları vurdu, şimdi tüm dünyada tüketicinin cebini yakıyor. Bu hafta Samsung’un finans direktörü açıklama yaptı ve dediki bu bellek çipi darlığı 2027’de dahada derinleşcek, 2028 boyunca sürecek. Yani önümüzdeki yıllarda elektronik fiyatları hiç düşmeyecek gibi görünüyor…
RAM dediğimiz şey, “rastgele erişimli bellek” demek. İşte bu parçaların tedarikinde büyük bir kıtlık var. Peki neden? Çünkü çip üreticileri kar marjlarını artırmak için tüm üretim kapasitelerini yapay zeka araçlarının eğitiminde kullanılan gelişmiş bellek türüne, yani HBM’e kaydırdılar. Yüksek bant genişlikli bellek dedikleri bu parçalar, Nvidia gibi devlerin yapay zeka sistemlerinde karmaşık hesaplamaları yürüten güçlü çipleri destekliyor. Ve bu o kadar karlı bir işki, üreticiler normal bilgisayarlarda kullanılan ürünleri üretmeyi bıraktı resmen…
Hong Kong’daki Wan Chai Computer Centre’de durum vahim. In-Technology Services’in yöneticisi Wade Lam, dükkanlarının duvarına krizle ilgili haber kupürleri asmışlar. Adamlar “müşteriler süreci bilmiyor, bakın neden zam yaptığımızı görsünler” diye bu haberleri sergiliyorlar AFP’ye anlattı. Yani esnaf kendi fiyatını savunmak zorunda kalıyor, düşünün artık…
İşin daha kötü tarafı şu: Videocom Computer’ın yöneticisi Ken Tam, eylül ayından bu yana işlerinin yarı yarıya düştüğünü söylüyor. Bakın ne diyor bu adam: “Fiyatlar aniden bu kadar yükseldiğinde müşterilerde psikolojik bir bariyer oluşuyor. Gerçekten ihtiyaçları varsa satın alıyorlar; aksi takdirde beklemeyi veya standartlarını düşürerek daha düşük performanslı bir bellek çipi almayı tercih ediyorlar.”
Fiyatlara gelince… İnanır mısınız, 16 gigabaytlık bir RAM’in fiyatı önceden 300 ila 400 Hong Kong dolarıydı, yani yaklaşık 40-50 ABD doları. Şimdi aynı parça 1500 Hong Kong dolarına satılıyor! Dört katından fazla bir artış var. TrendForce analisti Ellie Wang’ın verdiği bilgiye göre, bilgisayar ve akıllı telefonlarda kullanılan bellek fiyatları bir yıl öncesine kıyasla yaklaşık beş ila altı kat arttı. Altı kat beyler… Altı kat!
Neyse, devam ediyorum. Bu bellek fiyatlarındaki patlama aslında bazı şirketlerin yüzünü güldürüyor. Dünyanın en büyük üç bellek çipi üreticisi olan Güney Koreli Samsung Electronics ve SK hynix ile ABD merkezli Micron, yapay zeka talebindeki patlamadan büyük kazanç sağladı. Karlar arttı, hisse değerleri yükseldi. Sonra bir de ChangXin Memory Technologies var, kısaca CXMT. Dördüncü sıradaki bu şirket geçen pazartesi Şanghay’da borsaya kote oldu ve Çin ana karasının en değerli şirketi konumuna geldi. Yani bu kriz birileri için fırsata dönüşmüş durumda…
Hong Konglu yatırım bankacısı Henry Wong mesela, bu krizden kendince çözüm bulmuş. Yeni ve daha yüksek özellikli bir bilgisayar almak yerine, eski dizüstü bilgisayarının RAM kapasitesini yükseltmeye karar vermiş. Wong “Belleği yükselttikten sonra bilgisayarın gerçekten çok akıcı çalıştığını gördüm ve yeni bir bilgisayar alma isteğim ortadan kalktı” diyor. Güzel çözüm ama herkesin yapabileceği bir şey mi, orası tartışılır…
Bir de otomobil tarafı var ki asıl büyük tehlike orada görünüyor. Otomobil üreticileri, araç içi bilgisayar sistemlerinde yükselen maliyetlerle karşı karşıya kaldıklarını ve bu durumun yakın zamanda yeni araç fiyatlarını yukarı çekebileceğini belirtiyorlar. Yani sadece bilgisayar değil, araba fiyatlarıda etkilenecek gibi. Düşünün, araba alacaktınız ama çip krizi yüzünden bütçeniz yetmeyebilir…
Japonya’nın başkenti Tokyo’daki Akihabara teknoloji merkezinde bulunan Belçikalı grafik tasarımcısı ve özel bilgisayar imalatçısı Charles Brousse, RAM, ekran kartı ve anakart fiyatlarının aşırı düzeylere ulaştığını söylüyor. Adam artık önceden parça satın alıp sistem kurmuyormuş, çünkü maliyetler çok yüksek. Onun yerine “PC & Chill” adını verdiği hizmet kapsamında müşterilerinin kendi satın aldığı parçaları monte ediyor. Yani riski müşteriye bırakmış… Bakın önemli bir noktada var, çip darlığı insanları 10 yıla kadar kullanılabilen masaüstü bilgisayarlar yerine daha ucuz dizüstü bilgisayarlara yönlendiriyor. Brousse bu durumdan pek memnun değil: “Bunun iyi bir şey olduğundan emin değilim; insanlar sonuçta daha kısa ömürlü ürünler satın alıyor ve bu da bir tüketim döngüsünü besliyor” diyor.
Birde Brousse’un söylediği çok enteresan bir şey var. Bu sürecin yapay zekadaki “spekülatif balon” tarafından tetiklenmesi onu rahatsız ediyormuş. “Mesleğim gereği grafik tasarımcı olduğum için yapay zekanın mesleğim üzerinde doğrudan bir etkisi bulunuyor” diyor. Yani adam bir taraftan yapay zeka yüzünden işini kaybetme korkusu yaşıyor, diğer taraftan yapay zeka yüzünden bilgisayar parçaları pahalanıyor…
Bakalım bu RAMaggedon nereye kadar sürecek. Samsung 2028 boyunca devam edeceğini söylüyor ama biz gazeteciler bu tür tahminlere temkinli yaklaşıyoruz. Belki otomobil fiyatlarındaki artış bu krizin asıl yüzünü gösterecek, belki tüketici alışkanlıkları tamamen değişecek. Göreceğiz… Gelişmeleri takip ediyoruz.
Kaynak: Orijinal Haber
