BM’den hava kirliliği uyarısı: ‘Yılda 100 bin ek ölümle bağlantılı olabilir’
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) yılın en son raporunda, iklim değişikliğiyle birlikte artan orman yangınlarının hava kirliliğinin en önemli kaynağı haline geldiğini belirtti. Gelişmiş ülkelerde sanayi ve ulaşımdan kaynaklı kirliliğin azaldığı görülürken, bu yangınlardan yayılan dumanın gelişmiş bölgelerde bile hava kalitesini tersine çevirebileceği uyarısında bulundu. Rapor, hava kirliliği ile iklim değişikliğinin birbirine yakından bağlı olduğunu ve ikisinin aynı anda ele alınması gerektiğini vurguladı; ayrıca, aşırı orman yangınlarının gelecekte daha sık görülmesinin Dünya Sağlık Örgütü’nün hava kalitesi hedeflerini zorlaştırabileceğini öne sürdü.
Bilim Sorumlusu Lorenzo Labrador, orman yangınlarından çıkan dumanın çok uzak bölgelere taşınabildiğini ve “şehriniz ne kadar temiz olursa olsun” dumanın hava kalitesini olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Duman, özellikle PM2,5 olarak bilinen çok küçük parçacıkları içerir; bu parçacıklar akciğerlerin derinliklerine ulaşarak solunum ve kalp‑damar hastalıklarına yol açabilir. Rapor, orman yangınlarından kaynaklanan dumanın yılda 100 bin ek ölümle ilişkili olabileceğini ve 1990’dan bu yana bu tür olayların üç katına çıktığını belirtti. 2010‑2018 yılları arasında her yıl yaklaşık 100 bin ek ölüm bu olaylara bağlanmış olabilir.
2025’te Kanada’nın kuzeyi, Rusya’nın bazı bölgeleri ve Batı‑Orta Afrika’da artan yangınlar nedeniyle PM2,5 seviyeleri uzun dönem ortalamalarının üzerine çıktı; İspanya’nın kuzeybatısı da yaz sonunda yaşanan olağanüstü yangınların ardından yüksek kirliliğe sahne oldu. WMO, dünya ısındıkça aşırı sıcakların daha sık, daha şiddetli ve daha uzun süreli hale geldiğini, bu yıl Avrupa’nın bazı bölgelerinde (İspanya, Fransa, Yunanistan) aşırı sıcaklar ve büyük orman yangınları rapor edildiğini belirtti. Labrador, orman yangınlarından yayılan partiküllerin çok sayıda zehirli kimyasal taşıdığını ve bu kimyasalların solunmasının vücutta iltihaplanmaya ve akciğer hastalıklarına yol açabileceğini ifade etti.
