C vitamini soğuk algınlığını önlüyor mu: Araştırmalar ne söylüyor?

C vitamini, kış aylarında soğuk algınlığına karşı yaygın bir takviye olarak tercih edilse de, 2023 yılında yayımlanan ve 2 736 sağlıklı bireyi kapsayan 10 ayrı çalışmayı birleştiren meta‑analiz, günde en az 1 000 miligram C vitamini alanların ağır soğuk algınlığı belirtilerinde %15’lik bir azalma yaşadığını ortaya koydu. Ancak aynı analiz, hafif semptomların süresinde belirgin bir fark bulamadı; yani C vitamini, soğuk algınlığının başına takviyeye başlanırsa süresini kısaltma konusunda etkili görünmüyor. Düzenli kullanımın, yetişkin ve çocuklarda semptom şiddetini ve süresini yaklaşık %8–14 oranında azaltabileceği de rapor edildi. Örneğin, beş gün süren ağır belirtilerin, C vitaminiyle ortalama 12 saat kısaltılabildiği gözlenmiş.

Bu alanda önemli bir figür, Nobel Ödülü sahibi ABDli kimyager Linus Pauling’dır. 1970’te yayımladığı kitapta, günde 1 000–2 000 miligram C vitamini almanın sağlık için faydalı olduğunu ve daha yüksek dozların soğuk algınlığını önleyebileceğini savunmuştu. Pauling’in dayandığı hesaplamalar ve deneysel veriler daha sonra eleştirilmiş, kapsamlı çalışmalar ise C vitamininin soğuk algınlığına yakalanma riskini azaltmadığını ortaya koymuştur.

Yüksek doz C vitamini uzun süreli kullanımda ishal, mide bulantısı, karın krampları ve şişkinlik gibi gastrointestinal yan etkilerle beraber böbrek taşı riskini artırabilir. Ayrıca, C vitamini demir emilimini artırarak kalıtsal demir birikimi hastalarında sorun yaratabilir; bazı kanser tedavileri ve kolesterol düşürücü statinlerle de etkileşime girebilir. Bu nedenle, özellikle yüksek dozlu ve düzenli takviye planlayan kişilerin doktorlarına danışmaları önerilmektedir.