C vitamini soğuk algınlığını önlüyor mu: Araştırmalar ne söylüyor?

C vitamini takviyesinin kış aylarında soğuk algınlığına karşı yaygın olarak tercih edilmesine rağmen, son geniş çaplı araştırmalar bu takviyenin koruyucu etkisinin sınırlı olduğunu ortaya koyuyor. 2023 yılında yayımlanan meta‑analiz, 2 736 sağlıklı katılımcı ve 10 farklı çalışmayı birleştirerek günde en az 1 000 mg C vitamini kullananların ağır soğuk algınlığı belirtilerinde %15’lik bir azalma yaşadığını rapor etti. Bununla birlikte, hafif belirtilerin süresinin kısaltılmasında C vitamininin etkili olmadığı tespit edildi. Analiz, yetişkin ve çocuk gruplarında C vitamini kullanımının belirtilerin şiddeti ve süresi üzerinde yaklaşık %8‑14 oranında azalma sağladığını gösteriyor; örneğin beş gün süren ağır belirtilerde sürenin ortalama 12 saat kısaltılması gözlemlendi. Ancak hastalık belirtileri başladıktan sonra takviye almanın belirgin bir yararı olmadığı belirtildi.

Bu alandaki tartışmaların başında, Nobel Ödülü sahibi ABD’li kimyager Linus Pauling’in 1970’te yayımladığı kitapta günde 1 000‑2 000 mg C vitamini alımının soğuk algınlığını önleyebileceği iddiası yer alıyor. Pauling’in bu görüşlerini dayandırdığı hesaplamalar ve araştırmalar daha sonra eleştirildi ve bilimsel topluluk tarafından desteklenmedi. Sonraki yıllarda gerçekleştirilen daha kapsamlı çalışmalar, C vitamininin genel nüfusta soğuk algınlığına yakalanma riskini azalttığını gösteren güçlü bir kanıt sunmadı.

Yüksek doz C vitamini tüketimi, ishal, mide bulantısı, karın krampları ve şişkinlik gibi sindirim sistemi rahatsızlıklarına yol açabilir. Ayrıca böbrek taşı riskini artırabilecek oksalat atılımına, kalıtsal demir birikimi hastalıklarında aşırı demir birikimine ve bazı kanser tedavileri ile kolesterol düşürücü statinlerle etkileşime neden olabilir. Bu nedenle, özellikle yüksek dozlu ve düzenli takviye kullanımından önce doktora danışılması önerilmektedir.