Dünyada bir ilk: Yapay zeka destekli beyin ameliyatında tümör çıkarıldı

48 yaşındaki Rhys Hibbert, Bedfordshire’da yaşayan iki çocuk babası, dünyada ilk kez gerçek zamanlı yapay zeka desteğiyle beyin ameliyatı geçiren hasta oldu. Hipofiz bezinde 11 milimetrelik kanserli olmayan tümör, optik sinirlere baskı yaparak görme kaybına yol açabilecek konumda bulunuyordu. Hibbert, 18 ay önce yürüyüş sırasında bilincini kaybederek nöbet geçirdi; yapılan beyin taramasında tümör tespit edildi. Hipofiz bezi büyüme, metabolizma, kan basıncı ve vücut sıcaklığının düzenlenmesinde önemli hormonları salgılar, bu yüzden tümörün karotid arterlere ve optik sinirlere yakın olması ameliyatı riskli kıldı.

University College London Hastanesi’nde cerrahlar, burundan ilerletilen ince bir endoskopla kafatasının tabanındaki tümöre ulaştı. Tümör, damar, sinir, kemik ve sert bir zar tabakasının arkasında bulunduğu için güvenli çıkarma noktasının belirlenmesi zor oldu. Bu aşamada geliştirilen yapay zeka sistemi, ameliyatın canlı video görüntüsünü analiz ederek cerrahi aletleri takip etti ve damar ile sinirlerin bulunabileceği bölgeleri işaretledi. Araştırmacılar sistemi yüzlerce hipofiz tümörü ameliyatının videosunu kullanarak eğitti; sistem, yüz tanıma teknolojisine benzer şekilde beynin önemli ancak çoğu zaman doğrudan görülemeyen anatomik yapılarını tanıyabiliyor.

Ameliyatın ardından Hibbert’in görmesi belirgin iyileşti. Gözlerini açtığında görüşünün yaklaşık 360 dereceye ulaştığını ve bir yıldır bu kadar net göremediğini söyledi. Sekiz hafta içinde görüşü daha da iyileşti, enerjisi geri geldi ve ameliyat öncesinde yaşadığı yan etkiler ortadan kalktı. Hibbert, “Hayatımı bana geri verdi” diyerek memnuniyetini ifade etti. Araştırma ekibi, yapay zekanın cerrahların yerini almadığını, tüm kontrolün ameliyatı gerçekleştiren doktorlarda olduğunu vurguladı.