Her gün probiyotik kullanmalı mıyız? Uzman yanıtladı
Probiyotik kapsül, toz ve diğer takviyeler market ve eczanelerde yaygın olarak bulunmakta, sosyal medyada sıkça önerilmektedir. Bilimsel araştırmalar, bu ürünlerin herkesin günlük tüketiminde sağlık açısından belirgin bir fayda sağlamadığını göstermektedir. Probiyotikler, bağırsakta yaşayan ve olası faydaları öne sürülen bazı bakteri türlerini içerir; örneğin, bağırsakta bifidobakteri seviyelerinin artması obezite oranlarının düşmesiyle, lactobacillus seviyelerinin düşük olması ise kalp krizi riskinin yükselmesiyle ilişkilendirilmiştir. Araştırmacılar, bu faydalı bakterileri takviye yoluyla vücuda kazandırarak mikrobiyomu değiştirmenin sağlık iyileştirebileceğini öne sürse de, bağırsak mikrobiyomunun karmaşıklığı nedeniyle tek bir bakteri türünün takviyesi beklenen sonucu vermeyebilir.
2021 yılında yapılan en büyük soğuk algınlığı önleme çalışması, probiyotik kullananlar ile plasebo alanlar arasında hastalığın şiddeti açısından anlamlı bir fark bulmamıştır. Aynı yıl, enfeksiyona bağlı ishalin önlenmesi için probiyotik kullanımını inceleyen 618 erken doğan bebekten oluşan araştırmada belirgin bir fayda tespit edilmemiştir. 2020 tarihli kapsamlı bir meta‑analiz, 82 araştırma ve 12.000’den fazla katılımcıyı değerlendirdiğinde, probiyotik takviyelerin ishal önlemede etkili olduğuna dair kanıt bulamamıştır. 2021 Cochrane incelemesi ise gebelikte diyabet önleme amacıyla probiyotik kullanımının çok az veya hiç fayda sağlamadığını, aksine preeklampsi riskini artırabileceğini rapor etmiştir.
Probiyotik kavramının çok geniş ürün grubunu kapsaması, piyasadaki ürünlerin bakteri türleri ve miktarları bakımından standartlaştırılamamasına yol açmaktadır. Bu nedenle, belirli bir probiyotiğin belirli bir sağlık sorunu için faydalı olup olmayacağı kişiden kişiye değişmektedir. Antibiyotik sonrası ishal gibi belirli durumlarda probiyotiklerin faydalı olabileceği düşünülürken, diğer kullanım alanlarında kanıtlar güçlü değildir. Yoğurt, kimchi ve lahana turşusu gibi fermente gıdaların, bağırsak sağlığına katkı sağlayan doğal bakterileri içermesi nedeniyle makul bir alternatif olarak önerilmektedir. Sonuç olarak, sağlıklı bireylerin özel bir gerekçe olmadan günlük probiyotik takviyesi kullanmasının sağlık açısından belirgin bir avantaj sağlamadığını gösteren araştırmalar mevcut.
